Amerikanët votojnë sot në zgjedhjet e mesit të mandatit, në një proces që do të përcaktojë balancat e pushtetit në Uashington për dy vitet e ardhshme. Demokratët synojnë të rimarrin kontrollin e Kongresit, ndërsa republikanët kërkojnë të ruajnë shumicën në të dyja dhomat.
Zgjedhjet e 3 nëntorit zhvillohen në një klimë të tensionuar politike dhe konsiderohen testi i parë i madh elektoral për presidentin Donald Trump gjatë mandatit të tij të dytë. Ekonomia, kostoja e jetesës, imigracioni dhe politika e jashtme janë ndër çështjet kryesore që po ndikojnë te votuesit amerikanë.
Edhe pse emri i Trump nuk figuron në fletëvotim, presidenti është kthyer në një nga figurat qendrore të kësaj fushate. Demokratët synojnë ta shndërrojnë votimin në një vlerësim të drejtimit të vendit nga administrata e tij, ndërsa republikanët kërkojnë të ruajnë mbështetjen e elektoratit dhe kontrollin mbi procesin legjislativ.
Sondazhi i fundit i Reuters/Ipsos, i publikuar të hënën, e vendos miratimin e punës së Trump në 32%, pranë nivelit më të ulët të karrierës së tij politike. Në preferencën kombëtare për zgjedhjet e Kongresit, demokratët kryesojnë me 46%, kundrejt 38% të republikanëve.
Një tjetër tregues domethënës është qëndrimi i votuesve të pavarur. Sipas të njëjtit sondazh, gjysma e tyre deklarojnë se po votojnë kundër Trump, ndërsa vetëm 13% thonë se zgjedhja e tyre është në mbështetje të presidentit.
Ekonomia, shqetësimi kryesor i votuesve
Rritja e kostos së jetesës mbetet çështja që po dominon fushatën. Rreth 78% e të anketuarve e konsiderojnë rritjen e shpenzimeve të përditshme një faktor shumë ose jashtëzakonisht të rëndësishëm në vendimin e tyre për votën.
Për menaxhimin e kësaj çështjeje, 43% e të anketuarve shprehen në favor të demokratëve, ndërsa 32% mbështesin republikanët.
Çmimet e ushqimeve, kostot e strehimit, transporti dhe presioni mbi buxhetet familjare janë kthyer në argumente kryesore të debatit politik. Demokratët kritikojnë administratën Trump për mosrealizimin e premtimeve për uljen e kostos së jetesës, ndërsa republikanët mbrojnë politikat e tyre ekonomike dhe kërkojnë kufizimin e shpenzimeve qeveritare.
Në fushatë kanë ndikuar gjithashtu lufta me Iranin dhe pasojat e saj ekonomike. Rritja e çmimeve të karburantit dhe ndikimi i konfliktit në ekonominë amerikane kanë shtuar presionin ndaj administratës Trump.
Demokratët kërkojnë më shumë llogaridhënie për përfshirjen ushtarake të SHBA-së, ndërsa republikanët mbrojnë qëndrimin e qeverisë, duke argumentuar se vendimet janë të nevojshme për sigurinë kombëtare.
Në debat janë përfshirë edhe tarifat tregtare dhe pasojat e tyre për industrinë, bujqësinë dhe marrëdhëniet ekonomike të Shteteve të Bashkuara me partnerët ndërkombëtarë.
435 vende në Dhomën e Përfaqësuesve dhe 35 në Senat
Në zgjedhjet e sotme janë në garë të 435 vendet e Dhomës së Përfaqësuesve, ndërsa për Senatin votohet për 35 vende.
Sipas vlerësimeve të Cook Political Report, demokratët kanë mundësi të fitojnë nga 15 deri në 25 vende në Dhomën e Përfaqësuesve. Megjithatë, gara për Senatin paraqitet më e vështirë për ta, pasi u nevojitet një fitim neto prej katër vendesh për të arritur shumicën prej 51 senatorësh.
Vëmendja është përqendruar te disa shtete ku rezultatet mund të ndikojnë drejtpërdrejt në ekuilibrin e pushtetit, mes tyre Teksasi, Kansas, Karolina e Veriut, Maine dhe Michigan.
Demokratët shpresojnë të përfitojnë nga pakënaqësia me politikat e administratës, ndryshimet demografike dhe mobilizimi i votuesve të rinj e të pavarur. Nga ana tjetër, republikanët synojnë të ruajnë avantazhin në zonat ku kanë pasur mbështetje tradicionale.
Fushata është karakterizuar edhe nga shpenzime të konsiderueshme financiare. Sipas Associated Press, organizatat e lidhura politikisht me Trump kanë shpenzuar rreth 277 milionë dollarë në mbështetje të kandidatëve republikanë.
Tre skenarët për Uashingtonin
Rezultati i zgjedhjeve mund të sjellë tre skenarë kryesorë për politikën amerikane.
Republikanët ruajnë kontrollin e të dyja dhomave: Trump do të ketë më shumë hapësirë për të çuar përpara axhendën e tij legjislative deri në përfundim të mandatit.
Demokratët fitojnë Dhomën e Përfaqësuesve, republikanët mbajnë Senatin: SHBA do të përballet me një Kongres të ndarë, ndërsa demokratët do të kenë më shumë mundësi për kontroll parlamentar dhe mbikëqyrje të administratës.
Demokratët fitojnë të dyja dhomat: Hapësira politike e presidentit për të miratuar nisma të reja do të kufizohej ndjeshëm, duke e bërë të nevojshme arritjen e marrëveshjeve me opozitën.
Pavarësisht rezultatit, Trump do të ruajë kompetencat kushtetuese të presidentit, përfshirë të drejtën e vetos dhe drejtimin e degës ekzekutive.
Zgjedhjet konsiderohen gjithashtu një tregues i rëndësishëm për garën presidenciale të vitit 2028. Për demokratët, ato do të tregojnë nëse kanë arritur të rikthejnë mbështetjen e grupeve të rëndësishme të votuesve, ndërsa për republikanët do të jenë një provë e qëndrueshmërisë së koalicionit elektoral të ndërtuar nga Trump.
Rezultatet e para pritet të publikohen pas mbylljes së qendrave të votimit. Vëmendja do të përqendrohet te zonat konkurruese për Dhomën e Përfaqësuesve dhe garat e ngushta për Senatin, të cilat do të përcaktojnë se me çfarë shumice parlamentare do të qeverisë Trump në dy vitet e fundit të mandatit të tij.
