Aktorja Delinda Disha ka zyrtarizuar kandidaturën e saj të pavarur për postin e kryetares së Bashkisë Tepelenë

Moderatorja, aktorja dhe moderatorja e njohur Delinda Zhupa Disha ka bërë publike kandidaturën e saj si kandidate e pavarur për kryetare të Bashkisë Tepelenë. Lajmin ajo e ndau me ndjekësit në rrjetet sociale, duke shprehur entuziazmin për këtë hap të ri në jetën e saj profesionale dhe personale.

“Jam shumë e lumtur të ndaj me ju këtë vendim si kandidate e pavarur për kryetare të Bashkisë Tepelenë,” shkruan ajo në njoftimin e saj.

Vendimi i Delindës për t’u angazhuar në politikë vjen pas një periudhe të tensionuar në marrëdhëniet me televizionin MCN, ku ishte e angazhuar si moderatore.

Infrastruktura e Shqipërisë, në fokus të investimeve të BE 

Edhe këtë radhë, infrastruktura është fokusi kryesor i investimeve të BE në Shqipëri. Shumica e parave që po jepen për vendin tonë nga Plani i Rritjes Ekonomike të Bashkimit Evropian, ku financimi më i fundit kap një vlerë prej 100 milionë eurosh, do t’i kushtohen projekteve infrastrukturore.

Në mars të këtij viti, Shqipëria përfitoi 64.5 milionë euro parafinancim nga Plani i Rritjes Ekonomike të Bashkimit Evropian, rreth 30 milionë euro kredi koncensionare për zbatimin e reformave të Agjendës Kombëtare të Reformave dhe 34.5 milionë euro në grante dhe hua koncesionare për investime në infrastrukturë. Duke filluar nga tani, rreth 54 milionë euro të tjera do të kanalizohen përmes Kornizës së BE-së për Investime në Ballkanin Perëndimor (WBIF) për të mbështetur zhvillimin e infrastrukturës.

Komisioni Evropian nuk ka dhënë detaje se cilat janë këto investime, por mund të jetë Shqipëria ajo që do i kanalizojë sipas projekteve që kanë më shumë nevojë për para.

Plani i Rritjes Ekonomike parashikon shpërndarjen e një fondi prej 6 miliardë eurosh për 6 vendet e Ballkanit Perëndimor, për t’i mbështetur këta të fundit në realizimin e reformave të nevojshme për të arritur standardet e Bashkimit Evropian. Shqipëria do të përfitojë në total 922 milionë euro nga ky Plan deri në 2027, pra kaq është konsideruar si e nevojshme nga BE që Shqipëria të zbatojë të gjitha reformat e parashikuara nga Agjenda Kombëtare 2024-2027, e cila iu dorëzua dhe u miratua nga BE vitin e kaluar. Serbia dhe Bosnje Hercegovina janë dy shtetet që do të përfitojnë më shumë.

Sa më shumë reforma realizon vendi ynë, aq më shumë fonde lirohen nga Bashkimi Evropian. Pra, fondet po jepen gradualisht në varësi të ecurisë së zbatimit të reformave. Cilat janë reformat e zbatuara deri më tani nga Shqipëria?

Siç ishte parashikuar në Agjendën Kombëtare të Reformave, Ministria e Brendshme hartoi në mars një projektligj për ngritjen e Zyrës së Rikuperimit të Aseteve, e cila do të jetë përgjegjëse për procesin e gjurmimit dhe identifikimit të të ardhurave, pasurive ose përfitimeve të tjera pasurore që lindin nga një vepër penale ose veprimtari kriminale, të cilat mund t’i nënshtrohen ngrirjes së përkohshme, sekuestrimit ose konfiskimit nga organet kompetente.

Po ashtu, edhe Strategjia Afatgjatë e Rinovimit të Ndërtesave është miratuar, me financim të përcaktuar të nevojshëm për 2025 dhe 2026 për të përmbushur objektivin vjetor të rinovimit prej 3% për ndërtesat publike qeveritare ekzistuese.

Një Strategji e re Kombëtare për Parandalimin e Pastrimit të Parave dhe Kundër Financimit të Terrorizmit dhe Planit të saj të Veprimit 2024-2030, si dhe Strategjia Afatmesme e të Ardhurave janë hartuar po ashtu në kuadër të objektivave të vendosura në Agjendën Kombëtare të Reformave.

Deri në 2027, Shqipëria ka edhe një sërë reformash të tjera për të zbatuar.

Bonusi i pensionistëve, cilat janë kategoritë që përfitojnë?

Afro 521 mijë pensionistë në të gjithë vendin do të marrin shpërblim në fundvit nga 10-15 mijë lekë, në varësi të nivelit të pensionit që kanë, nëse është më i ulët se 20 mijë lekë apo më i lartë.

Por ku do të shkojë bonusi dhe si është e shpërndarë harta e pensionistëve në të gjithë vendin?

Referuar të dhënave zyrtare ,ajo që vihet re është një rritje e lartë e numrit të pensionistëve nga viti në vit,  ku nga 2023 në 2024, skemës i janë shtuar afro 16.400 përfitues. Ndërsa nëse do të marrim në konsideratë 5 vjeçarin e fundit, rritja në raport me vitin 2020 regjistrohet në 55.535 pensionistë më shumë.

Pjesën më të madhe të përfituesve e përbëjnë pensionet urbane, një shifër që arrin në 630,142 në fund të vitit që lamë pas, ku përfshihen edhe pensionet e invaliditetit dhe ato familjare.

Ajo që vihet re është një trend  progresiv shumë i lartë në rritje të pensioneve urbane. Nëse do ta krahasojmë më vitin 2020 ku regjistroheshin vetëm 550,420 pensione urbane, kapërcimi në 2024 është me 79.722 përfitues më shumë.

Në këtë grup, pensionet familjare janë rreth 44 mijë dhe kanë qenë thuajse në të njëjtin trend, pensionet e invaliditetit në 60.516 dhe kanë rezultuar më rënie, ndërsa pensionet e pleqërisë regjistrohen në 525,421 duke u rritur me 84.842 përfitues në raport me vitin 2020.

Shifrat tregojnë se popullsia e Shqipërisë po plaket me ritme të shpejta dhe se skema po mbingarkohet çdo ditë e më shumë.

Numri më i lartë i tyre është i përqendruar në Tiranë, Fier, Korçë, Vlorë, Durrës dhe Elbasan.

Sa i takon pensioneve rurale, vihet re një trend tërësisht i kundërt.  Numri i pensionistëve ruralë ka zbritur gradualisht nga 115,443 në vitin 2020, në 91.256 përfitues në vitin 2024, me një rënie që llogaritet 24.187 përfitues më pak në skemë.

Nga të cilët 82,146 janë pensione pleqërie,  5,410 pensione invaliditeti dhe 3,700 pensione familjare, të cilat të gjithë rezultojnë më rënie.

Numri më i lartë i pensioneve të pleqërisë, është i përqendruar në Tiranë, Fier, Elbasan, Vlorë, Korçë, Berat, Peshkopi.

Në total në të gjithë Shqipërinë janë mbi 607 mijë persona të moshës së tretë në qyet dhe fshat që përfitojnë shpërblim fundviti,  66 mijë persona që përfitojnë pensione invaliditetit dhe rreth 47.900 pensione familjare.

Itali/ Humb jetën 7-vjeçari shqiptar në aksident, pla*oset babai

Tragjik ka rezultuar fati i një 7-vjeçari shqiptar në Itali, i cili ka ndërruar jetë në një aksident. Ngjarja ndodhi mbrëmjen e së mërkurës në provincën e Bolonjës, rreth orës 21:00. Mediat italiane raportojnë se një makinë Volkswagen Corrado që drejtohej nga një shqiptar u përplas me fort me një Renault Clio të drejtuar nga një 20-vjeçar.

Po ashtu raportohet se një nga automjetet dyshohet se ka kaluar në korsinë tjetër për të shmangur një motor që po kthehej drejt një stacioni karburanti. Mësohet se fëmija humbi jetën në vendin e ngjarjes, ndërsa babai i tij u plagosur, po ashtu dhe drejtuesi i makinës tjetër.

Paraprakisht raportohet se fëmija, që ndodhej në sediljen e pasme, nuk kishte vendosur rripin e sigurimit.

Buxheti 2025, qeveria rrit me 60 për qind fondet për Diellën

Zëri buxhetor që lidhet me platformën “Diella” reflekton zgjerimin e shërbimeve publike online dhe investimet në infrastrukturën digjitale.

Rritje e shpejtë e buxhetit për e-qeverisjen

Ndryshimet e fundit buxhetore tregojnë se fondet për e-qeverisjen, që mbulojnë sistemet si e-Albania dhe “Diella”, janë rritur me 15% krahasuar me qershorin dhe 60% ndaj buxhetit fillestar. Totali prej 20.1 miliardë lekësh (mbi 200 milionë euro) e bën këtë sektor një ndër përfituesit më të mëdhenj të buxhetit të shtetit.

Qeveria ka emëruar për herë të parë një “ministre virtuale”, chatbot-in e inteligjencës artificiale “Diella”, si simbol të digjitalizimit të administratës. Megjithëse ajo nuk ka rol ekzekutiv, fondet për sistemet që lidhen me të janë rritur ndjeshëm.

Shqipëria, ndër vendet me digjitalizimin më të avancuar në rajon

Sipas të dhënave të Ministrisë së Financave, nga viti 2016 deri në 2024 janë financuar mbi 42 miliardë lekë për shërbimet publike online, ndërsa vetëm në 2025 do të investohen edhe 200 milionë euro të tjera. Në shtatë vitet e fundit, financimet për e-qeverisjen janë rritur më shumë se tetë herë, duke e renditur pas transportit rrugor, detar dhe ujësjellësve.

Qeveria vlerëson se infrastruktura digjitale po bëhet po aq jetike sa ajo fizike, ndërsa qytetarët tashmë marrin shumicën e shërbimeve nga telefonat e tyre.

Vonesat dhe sfidat e përdorimit

Pavarësisht investimeve, një pjesë e madhe e qytetarëve kanë njohuri të kufizuara digjitale dhe paguajnë ndërmjetës për shërbime online. Ekspertët paralajmërojnë se mungesa e ndërveprimit midis institucioneve dhe vonesat në përpunimin e dokumenteve po dëmtojnë efikasitetin e sistemit.

Gjithashtu, transparenca mbetet e kufizuar, pasi produktet digjitale janë më pak të matshme dhe më të vështira për t’u audituar.

Burimi: Monitor

Rrugët Romake që i mbijetuan mijëvjeçarëve: Inxhinieria e lashtë që sfidon kohën moderne

Më shumë se dy mijë vjet më parë, romakët ndërtuan rrugë me një përpikëri që ende habit inxhinierët e shekullit XXI. Pa asfalt, pa makineri dhe pa beton, ata ngritën rrjete që i kanë rezistuar motit, luftërave dhe shekujve të përdorimit – ndërsa shumë rrugë moderne degradohen brenda pak vitesh.

Rrugët romake janë ndër arritjet më madhështore të inxhinierisë antike. Ndërtuara për qëllime ushtarake, tregtare dhe administrative, ato u shndërruan në boshtin që bashkoi një perandori të tërë – nga Britania në Egjipt, nga Spanja në Lindjen e Afërt.

Çdo rrugë ndiqte rregulla të rrepta projektimi: drejtim sa më të shkurtër midis pikave strategjike, kanale kullimi në të dy anët dhe një strukturë shtresash që siguron stabilitet dhe qëndrueshmëri. Gurët e mëdhenj vendoseshin në bazë, mbi ta shtrohej zhavorr e rërë, ndërsa në sipërfaqe vendoseshin pllaka të rënda guri, prerë me dorë dhe të vendosura me saktësi milimetrike.

Rezultati ishte mbresëlënës: rrugë që qëndronin të forta shekuj të tërë, lejonin qarkullim në çdo mot dhe lidhën territore të gjera me qendrën e perandorisë. Shprehja “Të gjitha rrugët të çojnë në Romë” nuk ishte metaforë, por realitet i organizimit perandorak.

Sipas historianëve, gjatë kulmit të Perandorisë Romake, sistemi rrugor arrinte mbi 400 mijë kilometra, prej të cilëve rreth 80 mijë kilometra ishin të shtruara me gurë – një arritje e jashtëzakonshme për një botë pa makineri ndërtimi.

Një nga shembujt më të njohur është Via Appia, e ndërtuar në vitin 312 para erës sonë, e cila është ende e dukshme dhe pjesërisht e përdorshme sot. Ajo shërben si simbol i qëndrueshmërisë, dijes dhe filozofisë së ndërtimit që Roma e lashtë e ngriti në art.

Në një epokë të teknologjisë së lartë, ku rrugët moderne kërkojnë riparime të shpeshta, trashëgimia romake ngre një pyetje thelbësore: si arriti lashtësia të ndërtojë për përjetësi, ndërsa ne shpesh ndërtojmë për përkohshmëri?

Ekspertët theksojnë se sekreti qëndron jo vetëm te materiali, por te filozofia e punës. Romakët projektonin për qëndrueshmëri dhe kujdeseshin për detajin. Sot, kjo qasje është kthyer në frymëzim për inxhinierët që kërkojnë modele ndërtimi afatgjata dhe ekologjike.

Rrugët romake nuk janë vetëm dëshmi të historisë, por mësim i gjallë për të tashmen. Ato tregojnë se kur dija, përkushtimi dhe vizioni bashkohen, edhe guri mund të mbetet më i fortë se koha vetë.

Mbreti Charles viziton Vatikanin — monarku i parë britanik që shkel aty pas gati 500 vitesh

Mbretërit britanikë do të marrin pjesë në një shërbesë historike ekumenike në Kapelën Sistine me Papën Leoni XIV, për të shënuar Vitin Jubilar 2025 të Kishës Katolike.Lajmi u konfirmua nga Pallati Buckingham, i cili e cilëson këtë vizitë si një ngjarje historike pa precedent në historinë moderne të marrëdhënieve ndërfetare.

Në moshën 76-vjeçare, Mbreti Charles III do të bëhet monarku i parë britanik që merr pjesë në një akt publik adhurimi me Papën, që nga ndarja e Kishës së Anglisë nga Roma në vitet 1530, gjatë Reformacionit të Henrikut VIII.Në shenjë vlerësimi për angazhimin e tij gjatë gjithë jetës në promovimin e dialogut ndërfetar, Papa Leoni XIV do t’i akordojë Mbretit Charles titullin “Confrater Mbretëror” të Bazilikës Papale dhe Abacisë së Shën Palit Jashtë Mureve (San Paolo Fuori le Mura).

Ky është një titull nderi shpirtëror, që simbolizon një vëllazëri të veçantë me Kishën Katolike – fjala latine “frater” do të thotë vëlla.

Për ta nderuar këtë lidhje të re, në bazilikë është ndërtuar një karrige e posaçme për Madhërinë e Tij, e cila do të përdoret gjatë shërbesës dhe do të mbetet atje në mënyrë të përhershme, si simbol i respektit të ndërsjellë midis Papës dhe Mbretit si krerë shtetesh.

Vizita dyditore e Mbretit dhe Mbretëreshës (të mërkurën dhe të enjten) ka një ngarkesë të thellë simbolike, pavarësisht se është e shkurtër. Ata do të takohen për herë të parë me Papën Leoni XIV që nga zgjedhja e tij në maj. Gjatë një vizite të mëparshme në prill, çifti kishte takuar shkurtimisht Papën Françesku, por shumë nga aktivitetet e planifikuara u anuluan për shkak të gjendjes së tij shëndetësore.

Sipas Pallatit Buckingham, kjo do të jetë vizita e parë shtetërore që nga Reformacioni në të cilën një Papë dhe një Monark britanik do të luten së bashku, dhe gjithashtu hera e parë që një monark anglez merr pjesë në një shërbesë në Bazilikën e Shën Palit Jashtë Mureve, një vend me lidhje historike me kurorën britanike.

Mbretëresha Camilla do të vizitojë gjithashtu Kapelën Pauline, ku ndodhen dy nga afresket e fundit të Michelangelo-s, që paraqesin Shën Pjetrin dhe Shën Palin.

Të dy, Mbreti dhe Mbretëresha, do të marrin pjesë në një shërbesë ekumenike në Kapelën Sistine, që do të fokusohet në temën “Kujdesi për Krijimin”, një temë e përbashkët për të dy liderët, të cilët janë të angazhuar fort në çështjet e mjedisit dhe mbrojtjen e natyrës.

Vizita përfshin gjithashtu takime me Kardinalin Pietro Parolin, Sekretarin e Shtetit të Selisë së Shenjtë.

Siguracionet e automjeteve ndryshojnë nga 2026, shoferët që bëjnë aksidente do të paguajnë më shumë

Më i ulët apo më i lartë, siguracioni i automjeteve do të ndryshojë duke nisur nga janari 2026. Në Komisionin e Ekonomisë dhe Financave, drejtuesja e AMF-së, Mimoza Kaçi, deklaroi se kush ka shkaktuar aksidente gjatë këtij viti do të paguajë më shumë.

Drejtuesit e rregullt do të marrin si bonus një sigurim më të ulët, ndërsa ata problematik do të marrin “malus” ose sigurim më të lartë.

Mund të mos jetë perfekt, por është një hap i madh për të ndryshuar perceptimin e qytetarëve që të tregojnë kujdes në drejtimin e mjeteve, pasi që në 1 janar 2026 do të hyjë në zbatim si bonusi ashtu edhe malusi. Nëse incidenca e dëmeve në nivel vendi është 3.8, do të thotë që 3.8% e drejtuesve do të penalizohen, ndërsa të tjerët do të marrin bonus, që do të luhatet”, thotë Kaçi.

Sa i përket sigurimit të detyrueshëm të banesave, një projektligj që ka pasur edhe kundërshtime nga kompanitë e sigurimeve, Kaçi theksoi se kjo është një nismë e mirë:

“Është draftuar një ligj i cili është në konsultim. Është një nismë shumë e mirë, ofron mbulim të banesave sipas një niveli të caktuar, qytetarët mund të shtojnë edhe më shumë. Ky është një sigurim minimal.”

Drejtuesja e AMF-së, teksa u pyet edhe për kriptomonedhat, deklaroi në Komision se një draft po përgatitet dhe pritet të jetë në konsultim publik së shpejti.

“Kemi punuar për draftimin e ligjit, jemi në një grup pune ku janë përfshirë AMF, BSH, Ministria e Ekonomisë. Kemi përgatitur një draft të parë, po diskutohet në grupin e punës dhe deri në fund të vitit mendohet që ne të publikojmë draftin”, shton Kaçi.

Pa një ligj të tillë, teksa një aktivitet i tillë nuk lejohet, në 2024 u sekuestruan nga Prokuroria e Posaçme rreth 11 milionë euro kriptomonedha.