Më shumë se dy mijë vjet më parë, romakët ndërtuan rrugë me një përpikëri që ende habit inxhinierët e shekullit XXI. Pa asfalt, pa makineri dhe pa beton, ata ngritën rrjete që i kanë rezistuar motit, luftërave dhe shekujve të përdorimit – ndërsa shumë rrugë moderne degradohen brenda pak vitesh.

Rrugët romake janë ndër arritjet më madhështore të inxhinierisë antike. Ndërtuara për qëllime ushtarake, tregtare dhe administrative, ato u shndërruan në boshtin që bashkoi një perandori të tërë – nga Britania në Egjipt, nga Spanja në Lindjen e Afërt.

Çdo rrugë ndiqte rregulla të rrepta projektimi: drejtim sa më të shkurtër midis pikave strategjike, kanale kullimi në të dy anët dhe një strukturë shtresash që siguron stabilitet dhe qëndrueshmëri. Gurët e mëdhenj vendoseshin në bazë, mbi ta shtrohej zhavorr e rërë, ndërsa në sipërfaqe vendoseshin pllaka të rënda guri, prerë me dorë dhe të vendosura me saktësi milimetrike.

Rezultati ishte mbresëlënës: rrugë që qëndronin të forta shekuj të tërë, lejonin qarkullim në çdo mot dhe lidhën territore të gjera me qendrën e perandorisë. Shprehja “Të gjitha rrugët të çojnë në Romë” nuk ishte metaforë, por realitet i organizimit perandorak.

Sipas historianëve, gjatë kulmit të Perandorisë Romake, sistemi rrugor arrinte mbi 400 mijë kilometra, prej të cilëve rreth 80 mijë kilometra ishin të shtruara me gurë – një arritje e jashtëzakonshme për një botë pa makineri ndërtimi.

Një nga shembujt më të njohur është Via Appia, e ndërtuar në vitin 312 para erës sonë, e cila është ende e dukshme dhe pjesërisht e përdorshme sot. Ajo shërben si simbol i qëndrueshmërisë, dijes dhe filozofisë së ndërtimit që Roma e lashtë e ngriti në art.

Në një epokë të teknologjisë së lartë, ku rrugët moderne kërkojnë riparime të shpeshta, trashëgimia romake ngre një pyetje thelbësore: si arriti lashtësia të ndërtojë për përjetësi, ndërsa ne shpesh ndërtojmë për përkohshmëri?

Ekspertët theksojnë se sekreti qëndron jo vetëm te materiali, por te filozofia e punës. Romakët projektonin për qëndrueshmëri dhe kujdeseshin për detajin. Sot, kjo qasje është kthyer në frymëzim për inxhinierët që kërkojnë modele ndërtimi afatgjata dhe ekologjike.

Rrugët romake nuk janë vetëm dëshmi të historisë, por mësim i gjallë për të tashmen. Ato tregojnë se kur dija, përkushtimi dhe vizioni bashkohen, edhe guri mund të mbetet më i fortë se koha vetë.

Më i ulët apo më i lartë, siguracioni i automjeteve do të ndryshojë duke nisur nga janari 2026. Në Komisionin e Ekonomisë dhe Financave, drejtuesja e AMF-së, Mimoza Kaçi, deklaroi se kush ka shkaktuar aksidente gjatë këtij viti do të paguajë më shumë.

Drejtuesit e rregullt do të marrin si bonus një sigurim më të ulët, ndërsa ata problematik do të marrin “malus” ose sigurim më të lartë.

Mund të mos jetë perfekt, por është një hap i madh për të ndryshuar perceptimin e qytetarëve që të tregojnë kujdes në drejtimin e mjeteve, pasi që në 1 janar 2026 do të hyjë në zbatim si bonusi ashtu edhe malusi. Nëse incidenca e dëmeve në nivel vendi është 3.8, do të thotë që 3.8% e drejtuesve do të penalizohen, ndërsa të tjerët do të marrin bonus, që do të luhatet”, thotë Kaçi.

Sa i përket sigurimit të detyrueshëm të banesave, një projektligj që ka pasur edhe kundërshtime nga kompanitë e sigurimeve, Kaçi theksoi se kjo është një nismë e mirë:

“Është draftuar një ligj i cili është në konsultim. Është një nismë shumë e mirë, ofron mbulim të banesave sipas një niveli të caktuar, qytetarët mund të shtojnë edhe më shumë. Ky është një sigurim minimal.”

Drejtuesja e AMF-së, teksa u pyet edhe për kriptomonedhat, deklaroi në Komision se një draft po përgatitet dhe pritet të jetë në konsultim publik së shpejti.

“Kemi punuar për draftimin e ligjit, jemi në një grup pune ku janë përfshirë AMF, BSH, Ministria e Ekonomisë. Kemi përgatitur një draft të parë, po diskutohet në grupin e punës dhe deri në fund të vitit mendohet që ne të publikojmë draftin”, shton Kaçi.

Pa një ligj të tillë, teksa një aktivitet i tillë nuk lejohet, në 2024 u sekuestruan nga Prokuroria e Posaçme rreth 11 milionë euro kriptomonedha.

Një aksident rrugor është regjistruar paraditen e sotme në aksin Sarandë–Skërficë, në afërsi të fshatit Senicë, Njësia Administrative Vergo, bashkia Delvinë.

Ngjarja ndodhi kur një automjet tip Toyota, i drejtuar nga shtetasi Alton Zhuli, 50 vjeç, u përmbys në mes të aksit rrugor, pasi drejtuesi humbi kontrollin mbi drejtimin.

Fatmirësisht, nga aksidenti nuk ka pasur të lënduar, ndërsa janë regjistruar vetëm dëme materiale.

Menjëherë pas sinjalizimit, në vendngjarje mbërritën shërbimet e Qarkullimit Rrugor të Sarandës, të cilat kryen veprimet procedurale dhe verifikimet përkatëse. Testi i alkoolit rezultoi negativ, duke përjashtuar konsumimin e alkoolit si shkak të mundshëm të aksidentit.

Autoritetet janë duke hetuar për të përcaktuar shkakun e saktë të humbjes së kontrollit, ndërsa paraprakisht dyshohet se ngjarja mund të ketë ndodhur për shkak të lagështirës në rrugë apo ndonjë defekti teknik të mjetit.

“Daniel Pepa dhe Araniti kanë ardhur në lokal rreth orës 1-1.30 dhe ka kërkuar kafe. I thashë që s’ka kafe se ekspresi është fikur. Ai më tha se donte kafe patjetër, po i thashë që është fikur e s’bëhet në këtë orë.

Ai u acarua dhe në këtë moment ndërhyri Flori, për të më dalë në krah dhe nisi debati mes tyre. Nga lokali dolën te dera e lokalit dhe Flori Paluçi qëlloi mbi Aranitin, shokun e Danielit dhe Danieli më pas ka marrë armën dhe ka qëlluar mbi Florin duke e lënë të vrarë”- tregon kamerieri…

Një mesazh solidariteti ndërkombëtar ka mbërritur për punëtorët shqiptarë të sektorit të naftës. Olof Palme International Center, organizata suedeze që mbështet lëvizjet sindikale dhe të drejtat e punëtorëve në mbarë botën, i ka dërguar një letër zyrtare Kryeministrit të Shqipërisë, në mbështetje të Sindikatës së Sektorit Hidrokarbur dhe punëtorëve të Bankers Petroleum, të cilët ndodhen në grevë prej disa ditësh.

Në letrën drejtuar qeverisë shqiptare, Olof Palme Center thekson nevojën urgjente për një dialog të vërtetë social, respektimin e marrëveshjeve kolektive të punës dhe garantimin e një trajtim të drejtë e dinjitoz për punëtorët e industrisë së naftës.

Sipas organizatës suedeze, këta punëtorë përfaqësojnë “shtyllën e një sektori jetik për ekonominë kombëtare”, ndaj kërkesat e tyre për kushte të drejta pune dhe siguri ekonomike duhet të dëgjohen me përgjegjësi.

Ky reagim i një institucioni të njohur ndërkombëtar shihet si një sinjal mbështetjeje për kauzën e punëtorëve shqiptarë dhe si presion moral ndaj qeverisë për të garantuar të drejtat sindikale dhe sociale të tyre.

Sindikatat shqiptare e kanë mirëpritur këtë qëndrim, duke e cilësuar si “një dëshmi se zëri i naftëtarëve po dëgjohet edhe përtej kufijve të vendit”.