Qarku i Fierit ka qenë historikisht zemra e blegtorisë shqiptare. Me fusha të gjera, traditë të konsoliduar dhe një numër të lartë fermash familjare, ky qark ka mbajtur për vite me radhë peshën kryesore të prodhimit blegtoral në vend. Por sot, pas shifrave dhe raportimeve të fundit, tabloja që del është shqetësuese: bagëtitë po pakësohen, fermat po mbyllen dhe një sektor i tërë po tkurret në heshtje.
Të dhënat në nivel kombëtar tregojnë një rënie dramatike: numri i bagëtive në Shqipëri është përgjysmuar në rreth 15–20 vitet e fundit. Kjo nuk është thjesht statistikë — është një ndryshim strukturor që prek drejtpërdrejt edhe Fierin, si një nga qarqet më të rëndësishme blegtorale. Edhe pse vazhdon të mbetet ndër zonat me përqendrimin më të madh të bagëtive, trendi është i qartë: çdo vit ka më pak krerë, më pak ferma dhe më pak interes për këtë aktivitet.
Në terren, situata është edhe më e zymtë. Aty ku dikur çdo familje mbante bagëti, sot numërohen me gishtat e dorës. Fermat e vogla familjare — shtylla kurrizore e blegtorisë shqiptare — po zhduken gradualisht. Ato nuk po arrijnë të përballojnë kostot në rritje për ushqimin e bagëtive, ndërkohë që çmimi i qumështit dhe produkteve të tjera mbetet i ulët, shpeshherë i papërballueshëm për të mbuluar shpenzimet.
Ky është një paradoks i fortë: në një vend me potencial të madh bujqësor, prodhuesit po dorëzohen. Blegtori që deri dje siguronin jetesën nga kjo punë, sot po detyrohen ta braktisin atë. Disa shesin bagëtitë, të tjerë largohen nga vendi, ndërsa një pjesë e mirë thjesht heqin dorë, duke e lënë tokën dhe traditën pas.
Arsyet janë të njohura dhe të përsëritura: mungesë subvencionesh efektive, politika të paqarta mbështetëse, konkurrencë e padrejtë nga importet, si dhe mungesë organizimi në treg. Por fakti që këto probleme vazhdojnë prej vitesh pa një zgjidhje reale, tregon për një mungesë vullneti ose vizioni për ta shpëtuar këtë sektor.
Rënia e blegtorisë nuk është thjesht problem i fermerëve. Ajo prek zinxhirin e furnizimit, industrinë ushqimore, tregun e punës dhe në fund, edhe konsumatorin. Më pak prodhim vendas do të thotë më shumë varësi nga importi dhe më pak siguri ushqimore për vendin.
Fieri, si simbol i kësaj industrie, është sot një pasqyrë e një krize më të gjerë. Nëse ky qark — me potencialin dhe traditën që ka — po përjeton një tkurrje kaq të fortë, atëherë sinjali për pjesën tjetër të vendit është edhe më alarmues.
Pyetja që shtrohet është e thjeshtë: a do të vazhdojmë të shohim këtë rënie si një proces të pashmangshëm, apo do të ndërhyhet për ta ndalur? Sepse nëse trendi aktual vazhdon, shumë shpejt blegtoria nuk do të jetë më një shtyllë e ekonomisë rurale, por një kujtim i saj.
