Si pritet ecuria e ekonomisë shqiptare në 2019-n, pse mbizotëron pesimizmi!

Si pritet ecuria e ekonomisë shqiptare në 2019-n, pse mbizotëron pesimizmi!

28
SHPËRNDAJE

Ekonomia shqiptare do të testojë aftësitë e saj për t’u rritur në 2019-n, përballë mbarimit të investimeve të mëdha, konsumit në rënie nga emigracioni i vazhdueshëm dhe frenimit të turistëve, paqëndrueshmërisë politike, kursit të luhatshëm, një sistemi bankar në riformatim pa vëmendje te kredia, shtrëngimit të mundshëm të politikës monetare dhe një ambienti të jashtëm jo shumë të favorshëm. Një përgjigje e mundshme afatgjatë me reforma strukturore që do të nxisnin rritje të qëndrueshme mungon, teksa shpresa e qeverisë për të zëvendësuar investimet e mëdha mbetet te projektet e Partneritetit Publik – Privat! Bizneset, pesimiste për herë të parë pas shumë vitesh…

 

Nga Ornela Liperi

 

Përshpejtimi i rritjes ekonomike në nivelet e mbi 4%, në nivelet më të larta të një dekade, rënia e papunësisë në nivele minimale historike dhe paketa fiskale lehtësuese, nuk kanë qenë të mjaftueshme për të nxitur optimizmin te sipërmarrjet për pritshmëri më pozitive në 2019-n. Përkundrazi! Bizneset e sektorëve kryesorë, që anketohen rregullisht çdo fundviti nga “Monitor”, së bashku me ekspertët, për herë të parë pas shumë vitesh po shfaqen tepër pesimiste. Në të njëjtën linjë, treguesi i besimit në ekonomi, i matur nga Banka e Shqipërisë, është në rënie prej tre tremujorësh radhazi.

Pesimizmi lidhet me faktorë si rënia e euros dhe paqëndrueshmëria e kursit të këmbimit për eksportuesit, emigracioni që po ndikon fuqinë punëtore dhe konsumin, ndryshimet jo favorizuese fiskale për sektorin e agropërpunimit, paqëndrueshmëria politike, çmimi i luhatshëm i energjisë pas liberalizimit të tregut, politikat fiskale nëpërmjet rritjes së taksave indirekte (siç ishte rasti i pagës minimale dhe maksimale), ndërsa barra fiskale vijon të mbetet më e larta në rajon, duke e bërë biznesin jo konkurrues.

Entuziazmi i përmirësimit të aktivitetit ekonomik në shifra nuk ka arritur të transmetohet te biznesi për një arsye të thjeshtë: Gati gjysma e rritjes në 9 muajt e 2018-s erdhi nga prodhimi i energjisë, një dukuri e lidhur më shumë me fatin, për shkak të reshjeve të bollshme. P.sh., nëse do ta zhveshim rritjen nga efekti i energjisë, në tremujorin e tretë, zgjerimi do të ishte 3.17% dhe në të dytin 2.56%. Për 9 mujorin, duke përjashtuar efektin e energjisë, rritja ekonomike nuk rezulton më shumë se 3%. Ndaj, në fund të vitit, nëse bëhet vlerësimi se sa kjo rritje ekonomike ka ndikuar në shtimin e të ardhurave apo se sa ambienti për të bërë biznes ka ndikuar në rritjen e konkurrueshmërisë së sipërmarrjeve, bilanci për shumëkënd nuk rezulton aq pozitiv sa e tregojnë shifrat e përmirësuara zyrtare.

Më pak optimizëm kanë dhe institucionet ndërkombëtare. FMN parashikon që ekonomia të ngadalësohet në 3.7% këtë vit, nga 4% në 2018-n, pasi vlerëson që prodhimi i energjisë do të kthehet në nivelet normale. Banka Botërore parashikon që rritja e ekonomisë shqiptare pritet të ngadalësohet në rreth 3.5% gjatë 2019–‘20.

Një tjetër sfidë është kthimi i kursit të politikës monetare për herë të parë nga 2011-a. Banka e Shqipërisë ka paralajmëruar se nga tremujori i dytë i 2019-s mund të ketë rritje të interesave bazë, që sot janë në nivelet minimale historike prej 1%. Kjo mund të çojë në rritje të kostos së kredive, ndonëse dhe interesat tejet të ulëta nuk arritën të nxisnin huamarrjen, që për 11 muajt e 2018-s është rritur me vetëm 5% (e pastruar nga kursi dhe fshirja e kredive), teksa si bizneset ashtu dhe bankat nuk kanë oreks për të marrë e për të dhënë kredi.

As ambienti i jashtëm nuk është më aq favorizues. Komisioni Europian ka ulur parashikimin për rritjen e Bashkimit Europian në 1.9% në 2019-n dhe 1.7% në 2020-n. Italia, partneri kryesor i Shqipërisë për tregtinë, pritet të ketë një vit të dobët, me një rritje prej vetëm 0.9%. OECD parashikon se rritja e pasigurisë dhe normat më të larta të interesit do të ulin prirjen e ekonomive familjare dhe të firmave italiane për të konsumuar dhe për të investuar.

 

 

S'KA KOMENTE