Projektvendimi: Ja si do bëhet ndalimi i importit të makinave më të...

Projektvendimi: Ja si do bëhet ndalimi i importit të makinave më të vjetra se 10 vite dhe nën EURO 5

182
SHPËRNDAJE

Shqipëria renditet sot ndër vendet që ka flotën më të vjetër të automjeteve, me moshë mesatare mbi 20 vjet (nga 10 që është mesatarja e vendeve të BE-së). Sipas Ministrisë së Mjedisit, mjetet me normën EURO 0-3 përbejnë 80% të parkut ekzistues të automjeteve, ndërsa edhe sot, pjesa më e madhe e makinave të importuara janë mbi 13 vjeçare. Mbi 2/3 e mjeteve që importohen kanë përfunduar ciklin e tyre normal të jetës dhe vijnë vetëm për “të vdekur” në Shqipëri, sipas Ministrisë së mjedisit. Ndotja që shkaktohet prej tyre është një nga arsyet kryesore që nxitën qeverinë të merrte masat për ndalimin e importet mjeteve të përdorura më shumë se 10 vjet, përmes projektvendimit “Për masat kundër ndotjes së ajrit nga shkarkimet e mjeteve motorike dhe reduktimin e shkarkimeve në ajër të ndotësve të gaztë dhe lëndës së ngurtë pezull nga motorët me ndezje pozitive dhe ata me ndezje me kompresion që djegin me gaz natyror apo të lëngshëm për përdorim në automjete”. Nisma u prezantua nga ministri i mjedisit Blendi Klosi dy ditë më parë.

Sipas këtij projektvendimi, automjetet që janë prodhuar më shumë se 10 vjet më parë dhe për makinat e reja, ato që nuk përmbushin normën EURO 5 dhe lart, nga 1 janari nuk do të lejohet që të hyjnë në Shqipëri. Ndërkohë nuk do të ndalohet importi i automjeteve të hershme me interes historik dhe koleksionimi (psh Automjete të prodhuara deri në dhjetor 1970). Për motorët dhe kamionët, koha e lejuar për importin e tyre nga data e prodhimit është 15 vjet.

Monitor  zbardh të plotë këtë projektvendim dhe relacionin shoqërues.

Nisur nga ligji nr. 162/2014 “Për Mbrojtjen e Cilësisë së Ajrit në Mjedis, qeveria ndërmori hapa për ndalimin e importit të makinave të vjetra, me qëllim reduktimin e shkarkimeve në ajër të ndotësve të gaztë.

Sipas këtij pr.vendimi, me  hyrjen  në  fuqi,  në  përputhje  të plotë  me  legjislacionin  kombëtar  për mbrojtjen  e cilësisë  së ajrit  në mjedis  si dhe  për vlerësimin  e cilësisë  se ajrit të mjedisit dhe kërkesat  për disa  ndotës  në lidhje  me  të  dhe  në varësi  të kategorizimit  të automjeteve  sipas peshës  dhe  kohës  së  përdorimit,   lejohen  të  regjistrohen  për  herë  të  parë  për  qarkullim  në territorin e RSH-së, mjetet motorike dhe automjetet,  të cilat plotësojnë kushtet e mëposhtme:

  1. autoveturat e reja me  zero  km dhe që nuk janë  regjistruar më parë për qarkullim në asnjë shtet tjetër, të cilat përmbushin normën EURO 5, të Bashkimit Evropian;
  2. mjetet motorike të tjera të reja si: motorë, autobusë, kamionë të kategorive M2 dhe NI, me zero km dhe që nuk janë  regjistruar më parë për qarkullim në asnjë shtet tjetër, të cilat përmbushin normën EURO 5, të Bashkimit Evropian;
  3. autoveturat e përdorura (të gjitha ato që nuk janë me zero km dhe që janë  regjistruar më parë për qarkullim  në rrugë në një shtet tjetër) duhet të jenë  prodhuar jo  më shumë  se  10 vjet para  datës së regjistrimit të parë në Shqipëri.
  4. mjetet motorike të tjera të përdorura  si motorë, autobusë, kamionë, të kategorive M2 dhe Nl,  (të gjitha ato që nuk janë regjistruar më parë për qarkullim në rrugë në një shtet tjetër) duhet  të jenë  prodhuar  jo  më shumë  se  15 vjet  para   datës  së  regjistrimit  të  parë  në Shqipëri.

 

Automjetet që përjashtohen

Sipas specifikimeve të pr.vendimit, ky vendim zbatohet për mjetet motorike të kategorisë M (Ml, M2) për transport njerëzish dhe N (N1) për transport mallrash. Ky vendim nuk zbatohet për importin e:

  1. a) Automjeteve të hershme me interes historik dhe koleksionimi, siç janë:
  2. Automjete të prodhuara deri në dhjetor 1970;
  3. Automjete të prezantuara si model i prodhimit deri me 31 dhjetor 1970, pavarësisht vitit aktual të prodhimit të një automjeti të veçantë, ose

iii.Automjete, të cilët paraqesin vlera teknike muzeore apo kulturore, trashëgimi tradicionale

Çdo të ndodhë me automjetet që kanë hyrë tashmë

Projektvendimi parashikon që automjetet, të cilat me hyrjen në fuqi të këtij vendimi, kane hyre në territorin shqiptar, por nuk kane përfunduar procedurat e regjistrimit, kane afat deri në 31 dhjetor 2018, për kryerjen e procedurave të nevojshme.

 

Shqipëria krahasohet vetëm me Afrikën; Pse po kufizohet importi, vetëm 5% e automjeteve janë të reja

Qëllimi i këtij vendimi është mbrojtja e shëndetit të njeriut dhe mjedisit nga shkarkimet e ndotësve të gazte prej mjeteve motorike dhe lendes së ngurte pezull nga motorët me ndezje pozitive dhe ata me ndezje me kompresion, që djegin gaz natyror apo të lëngshëm për përdorim në automjete, nëpërmjet përcaktimit të kushteve të importit të tyre në Republikën e Shqipërisë dhe kushteve për mjetet ekzistuese në qarkullim.

Sipas relacionit që shoqëron projekt vendimin:

Deri në vitin 2016 në vendin tonë ishin te regjistruara 435.613 autovetura. Numri total i automjeteve (duke përfshirë edhe kamionët, autobusët, motorët, rimorkiot, makinat bujqësore, etj.) ishte 562.658. Sipas DPSHTRR-së ka edhe rreth 200.000 autovetura të tjera që formalisht nuk janë në qarkullim, pra nuk kanë bërë riregjistrimin në momentin e kontrollit teknik. Kjo do të thotë se numri i automjeteve të përdorura që janë gjendje në vend është akoma më i madh.

Vitet e fundit, struktura e regjistrimit për herë të parë të autoveturave është: 5% mjete të reja (kilometrazh 0) dhe 95% mjete të përdorura e shumë të përdorura. Kjo prirje u theksua pas vitit 2011, kur me eleminimin e taksës doganore u hoq edhe barriera taksuese që ishte vendosur për efekt të ndotjes nga mjetet e përdorura. Me heqjen dorë nga parimi “ndotësi paguan” u ndryshua rrënjësisht politika e importit të automjeteve.

Një shifër e tillë e regjistrimit të mjeteve të reja (5%) nuk haset në asnjë vend të Evropës, ndoshta edhe të Afrikës. Kjo çon në mosrespektim të normave të lejuara të shkarkimeve në ajër të ndotësve të gaztë dhe lëndës së ngurtë pezull të përcaktuara në Direktivat e Bashkimit Evropian dhe në konventat e ndryshme ndërkombëtare.

Aktualisht vazhdojnë të regjistrohen për herë të parë edhe makina EURO 0, EURO l, EURO 2 e EURO 3, duke krijuar në këtë mënyrë probleme të mprehta të ndotjes së mjedisit e sigurisë në rrugë. Mjetet EURO 0-3 përbëjnë 80% të parkut ekzistues.

Ligji Nr. 10458, datë. 21.07.2011 “Për disa ndryshime në Ligjin Nr. 9975, datë 28.07.2008, “Për taksat kombëtare, i ndryshuar” e riorganizoi sistemin e taksave që zbatoheshin për mjetet motorike. Taksimi i padiferencuar i pranuar nga ky ligj, e ka nxitur e vazhdon ta rëndojë gjendjen. Një mjet EURO 1 që çliron në atmosferë 31 herë më shumë grimca të ngurta (PM) e 12 herë më shumë okside azoti (NOx) se një mjet EURO 6, taksohet njëlloj me këtë të fundit. Vlen të përmendet se çmimi më i lirë i autoveturave të vjetra mund të rrisë intensitetin e transportit privat, duke çuar edhe prej këtij fakti, në rritje të sasisë së gazeve të dëmshme për frymë të popullsisë.

Mosha mesatare e mjeteve në qarkullim në vendin tonë është mbi 20 vjet. Edhe këtë vit mosha mesatare e makinave që importohen vazhdon të jetë mbi 13 vjet e atyre u mbeten vetëm 5 vjet për t’u përdorur. Në 90% të rasteve kilometrazhi i mjeteve të importuara është i trukuar, çka e rëndon edhe më tej gjendjen. Mbi 2/3 e mjeteve që importohen kanë përfunduar ciklin e tyre normal të jetës dhe si të thuash vijnë vetëm për “të vdekur” në Shqipëri. Po thellohet me shpejtësi hendeku që na ndan në këtë fushë nga vendet e BE-së dhe vendet e tjera të rajonit./Monitor

S'KA KOMENTE